Nieuwerwets organiseren

In ‘Nieuwerwets organiseren’ worden een zestal organisatievormen gepresenteerd, die even zo vele manieren bieden om de eigen organisatie te lezen, namelijk: loslaten, protocolleren, verbinden, cultiveren, parallel schakelen en virtualiseren.

Het zijn geen revolutionaire perspectieven die een nieuwe heerlijke werkelijkheid in het vooruitzicht stellen. Alleen al vanwege het gegeven dat nieuwe organisatievormen misschien wel helemaal niet zo nieuw zijn als we misschien wel denken. Neem nu ‘loslaten’, Dat is nu, in de woorden van Hans de Bruijn, die de hoofdlijn van het onderzoek toelichtte, the talk of the town. Er zouden te veel managementlagen zijn die de organisatie belasten en het werk van professionals frustreren. ‘Schaf overbodig management af en laat alle ruimte aan professionals’ is het parool. Maar het is vaak niet meer dan het opnieuw hernemen van een idee uit het verleden dat tot twintig jaar geleden eigenlijk onbetwist was. Bovendien: dat ‘loslaten’ is misschien een goed idee bij teamwork, maar bij zeer complexe taken (het besturen van een vliegtuig) of juist heel eenvoudige (hygiënische omgangsvormen voor medische professionals in ziekenhuizen) veel minder. Daar kunnen protocollen die het gedrag van professionals reguleren juist de oplossing bieden om veel ongelukken of infecties te voorkomen. Toch staat ‘protocoleren’ bij professionals in een beetje een kwade reuk. Tekenend is dat uit de resultaten van de NOV-scan die een van de onderzoekers tijdens het symposium presenteerde, blijkt dat de respondenten voor de eigen organisatie het minste van verwachten van ‘protocoleren’ en ‘verbinden’ en het meest van het inzetten van verschillende vormen van samenwerking.

Tweegesprek

Bij Sensire, een zorgorganisatie uit de Achterhoek, hebben ze de organisatie getransformeerd door het spoor van ‘loslaten’ te volgen (waarbij overigens ook protocolleren een belangrijke rol speelde). Negentig managers gingen er uit waarvoor tachtig professionals in de plaats kwamen die in zelfstandige teams zelf hun eigen weg naar resultaat mochten bepalen. Zij werden in het diepe gegooid, want zo stelde Maarten van Rixtel, bestuurder van Sensire, “Zwemmen leer je niet in de bibliotheek”. “Wat deden de managers dan in de tussentijd?” zo vroeg Hans de Bruijn zich in een tweegesprek met Van Rixtel af. “Zij waren vooral druk doende om oplossingen te zoeken voor andermans problemen”. Met zelfstandige teams is het niet meer mogelijk om je bij incidenten en problemen op het management te richten. Voordeel van het spoor van ‘loslaten’ is dat professionals weer zeggenschap hebben over hun eigen vak. Wel is essentieel dat de doelen helder zijn en de registratie van de financiële stromen en de kwaliteitsindicatoren op orde, zodat de teams zelf aan real-time kwaliteitsmeting kunnen doen. Zonder dit kader en zonder geloof in de eigen aanpak is volgens hem succes niet mogelijk.

Blinde vlekken

Na de presentatie van bevindingen en het tweegesprek werd het boek aangeboden aan Harry van de Kraats, algemeen directeur van AWVN . Hij prees het boek als weer een waardevolle proeve van een door Stichting Management Studies geïnitieerd en begeleid praktijkonderzoek. De verrichtte studie dwingt tot nadenken over de eigen organisatie. Het zijn volgens Van de Kraats vooral de hybride vormen, en niet de in dit boek onderscheiden ideaaltypische vormen die we daadwerkelijk tegenkomen in de praktijk. De vraag is dan ook niet zozeer welke wijze van organiseren voor de eigen organisatie het meest geschikt is, maar vooral hoe de verschillende perspectieven tegelijkertijd benut kunnen worden om blinde vlekken in de eigen wijze van organiseren op te sporen.

Confronterend en succesvol

Onder leiding van Paul Nobelen gingen vertegenwoordigers van enkele verschillende ‘Nieuwerwetse Organisatievormen’ met elkaar en met de andere aanwezigen in debat. Naast Maarten van Rixtel, bestuurder van Sensire, waren dat John van Eijck, van de gemeente Molenwaard (‘virtualiseren’), Guido Heezen, oprichter en directeur Effectory (‘loslaten’, in dit geval door professionals zelf in gang gezet) en Corine van Es, social innovator en lid Open Coop, die eigenlijk het ouderwetse idee van coöperatie nieuw leven in hebben geblazen door gezamenlijk als zwerm zzp-ers de huisvestiging te regelen door een publieke plek in de stad te exploiteren (‘verbinden’).

 

 

De gemeente Molenwaard staat bekend als de gemeente zonder gemeentehuis. Bij een fusie tussen drie gemeenten stond men voor de vraag wat te doen. Men dacht: Waarom onszelf veraf van de burger organiseren door een nieuw gemeentehuis te bouwen? Het leidende motto daarbij werd: ‘U komt niet meer naar ons toe, wij komen naar u’ Paspoorten en rijbewijzen worden voortaan thuis bezorgd, voor het ministerie van Binnenlandse Zaken enorm wennen, maar de burgers waren erg enthousiast. Ook op universiteiten wordt dit nieuwe spoor van virtualiseren inmiddels met succes gevolgd. Zo biedt de TU-Delft Massive Open Online Courses (MOOC’s), die op den duur het universitaire landschap fundamenteel kunnen wijzigen.

 

Bestand tegen de weerbarstigheid van alledag

Uit de levendige discussie die volgde bleek eens te meer de bruikbaarheid van de toegankelijke en niet simplistische bevindingen uit het boek. Het slaagt er uitstekend in om de weerbarstigheid van de organisatorische werkelijkheid van alledag in kaart te brengen. De zes perspectieven op organiseren bieden even zovele leesbrillen om de eigen organisatie te lezen en de veranderpotentie ervan goed in te kunnen schatten. Ook de nieuwerwetse hybride organisatievorm ‘parallel schakelen’ en het familiaire spoor van ‘cultiveren’ bieden herkenning en nieuw perspectief, misschien wel ouderwetse kwaliteiten in een nieuw jasje, op het potentieel aan mogelijkheden en bedreigingen voor ontwikkeling binnen de eigen organisatie. Alleen daarom is het lezen van het boek ‘Nieuwerwets Organiseren’ al de moeite waard. 

ISBN: 978 90 232 5339 6
JAAR: 2014

 

De uitgaves van SMS

Alle onderzoeken die zijn verricht worden afgesloten met de uitgave van een boek met alle bevindingen. Inmiddels is dit uitgegroeid tot een uitgebreid bibliotheek. Een deel van de boeken kunt u downloaden als pdf, de overige titels zijn via de link te bestellen

Beleidsbepalende publicaties

In de afgelopen decennia waren ‘centralisatie en decentralisatie van besturing en organisatie’, ‘flexibilisering van bedrijfsprocessen en arbeidsinzet’ en ‘veranderingen in de arbeidspopulatie’ actuele onderzoeksthema’s. Verschillende publicaties hebben grote invloed gehad op het beleid en de ontwikkelingen in het Nederlandse bedrijfsleven:

2003 Shared Service Centers
2005 Controle is goed, vertrouwen nog beter
2006 Alliantiebesturing
2010 Het nieuwe werken ontrafeld
2011 Leiders in cultuurverandering
2012 Duurzaam ondernemen waarmaken
2013 Cultural change and leadership in organization

2013 Re-inventing business
2013 Managing the transition to a sustainable enterprise
2014 Nieuwerwets organiseren
2015 Social Media? Social Business!
2016 Game Changers
2017 Route Circulair